صندوق تضمین اصل سرمایه چیست؟

• کارمزد صندوق‌‌های تضمین اصل سرمایه چقدر است؟
• ترکیب دارایی صندوق تضمین اصل سرمایه چگونه است؟
• سرمایه‌گذاری در صندوق تضمین اصل سرمایه چه مزیتی دارد؟

 

صندوق تضمین اصل سرمایه در ماه‌های اخیر با کسب مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار راه‌اندازی شد. هدف همه کسانی که وارد بازار بورس می‌شوند، کسب سود بیشتر و افزایش میزان سرمایه‌‌شان است. اما از آنجایی که بازار بورس همواره با ریسک همراه است، گاهی سرمایه‌گذاران به دلیل ریزش‌های شدید این بازار، دچار زیان‌های هنگفت و کاهش اصل سرمایه‌شان می‌شوند که جبران آن کار دشواری است.

سرمایه‌گذاران از طرفی تمایل ندارند که اصل سرمایه آنها دچار زیان شود و از طرف دیگر، علاقه‌مند به کسب سود از شرایط صعودی بازار هستند. به همین منظور، یک سازوکار جدید در بازار سرمایه ایجاد شده که اصل سرمایه را در شرایط نزولی بازار تضمین کرده و در شرایط رشد شاخص هم منجر به سوددهی خواهدشد.

صندوق تضمین اصل سرمایه چه نوع صندوقی است؟

صندوق تضمین سرمایه از انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک است که حفظ سرمایه اصلی را در شرایط مختلف بازار(به ویژه در شرایط نزولی بازار)، تضمین کرده و در دوره صعود بازار هم امکان کسب سود را فراهم می‌سازد. در واقع، مدیران این صندوق‌ها تلاش می‌کنند تا در روندهای نزولی بازار، خسارت وارده به اصل سرمایه را با سازوکاری مناسب، جبران کنند. از طرفی در دوره‌هایی که بازار در حال رشد است، از این رشد در جهت کسب سود بیشتر استفاده می‌کنند.

انواع صندوق‌های تضمین اصل سرمایه به لحاظ نوع ضمانت

صندوق‌های تضمین دارای رکن ضامن هستند و در صورت عملکرد ضعیف صندوق، در هر صورت اصل سرمایه یا آورده اولیه توسط ضامن، تضمین خواهدشد. این صندوق‌ها  از لحاظ نحوه ضمانت به دو نوع تقسیم می‌شوند که عبارتند از:

نوع اول صندوق‌هایی هستند که در آنها، تضمین سرمایه توسط سبدگردان صورت می‌گیرد. شرکت سبدگردانی که ارائه‌دهنده صندوق است و از لحاظ قدرت مالی و حسن سابقه، مورد تأیید سازمان بورس و اوراق بهادار است، تضمین‌کننده است و در صورت زیان، اصل سرمایه را تضمین خواهد کرد. سازوکار این صندوق‌ها به صورت صدور و ابطالی است. صندوق‌های تضمین در دسته صندوق‌های مختلط قرار می‌گیرند و به طور هم‌زمان، در سهام و اوراق با درآمد ثابت، سرمایه‌گذاری می‌کنند. قیمت واحدهای سرمایه‌گذاری این صندوق‌ها در پذیره‌نویسی، ۱۰۰۰ تومان است.

دسته دوم صندوق‌هایی هستند که تضمین سرمایه در آنها، توسط سرمایه‌گذاران صندوق صورت می‌گیرد. تضمین در این صندوق‌ها با رکن اهرم ضامن است که سازوکار آن، پیچیده است. در این نوع، ابتدا یک صندوق ETF پذیره‌نویسی می‌شود که حداقل سرمایه برای سرمایه‌گذاری در آن، ۱۰۰ میلیون تومان است. اصل سرمایه در صندوق‌های ETF، تضمین نمی‌شود؛ به همین دلیل، با ریسک همراه خواهدبود.

پس از صدور مجوز تأسیس صندوق ETF و آغاز فعالیت آن، صندوق دیگری با سازوکار صدور و ابطال، پذیره‌نویسی می‌شود. اصل سرمایه در این صندوق، تضمین خواهدشد و رکن ضامن آن، صندوق ETF اولیه است. در واقع، در این نوع صندوق، ضمانت اصل سرمایه به عهده سرمایه‌گذاران صندوق ETF است.

صندوق‌های تضمین اصل سرمایه از چه نظر با هم تفاوت دارند؟

تفاوت‌های دو نوع صندوق تضمین اصل سرمایه که در بالا به آن اشاره شد، عبارتند از:

۱. در صندوق نوع اول، پس از تأسیس صندوق، می‌توان واحدهای آن را که توسط رکن ضامن تضمین می‌شوند، خریداری کرد. در حالی که برای خرید واحدهای صندوق نوع دوم که به وسیله سازوکار اهرمی تضمین می‌شوند، باید منتظر بود تا پذیره‌نویسی واحدهای قابل معامله آن به پایان برسد.

۲. تضمین واحدهای صندوق نوع اول، توسط رکن ضامن که همان شرکت سبدگردان است، صورت می‌گیرد. در حالی که واحدهای صندوق نوع دوم، به وسیله سازوکار اهرمی تضمین می‌شود. در واقع در صندوق نوع دوم، تضمین واحدها به عهده سرمایه‌گذارانی است که واحدهای قابل معامله صندوق را خریداری کرده‌اند.

کارمزد صندوق‌ تضمین اصل سرمایه چقدر است؟

صندوق‌ تضمین اصل سرمایه نیز مانند سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، دارای دو کارمزد ثابت و متغیر است. کارمزد ثابتِ درنظر گرفته‌شده برای هر واحد عادی این صندوق‌ها، معادل  ۱/۵ درصد از میانگین سهام صندوق و ۰/۳ درصد از میانگین اوراق و سپرده‌های بانکی است.

کارمزد متغیر واحدهای عادی این صندوق‌ها نیز به صورت زیر تعیین می‌شود:

• اگر بازدهی صندوق بین ۰ تا ۲۰ درصد باشد، کارمزد ضمانت صندوق، صفر است.
• اگر بازدهی صندوق بین ۲۰ تا ۳۰ درصد باشد، کارمزد ضمانت، معادل ٪۱۰ است.
• اگر بازدهی صندوق بین ۳۰ تا ۴۰ درصد باشد، کارمزد ضمانت معادل ٪۲۰ است.
• اگر بازدهی صندوق بیش از ۴۰ درصد باشد، کارمزد ضمانت معادل ٪۳۰ است.

مزایای صندوق تضمین اصل سرمایه نسبت به صندوق‌های سهامی و درآمد ثابت

مهم‌ترین مزیت صندوق تضمین اصل سرمایه نسبت به صندوق سهامی و صندوق درآمد ثابت، مربوط به نحوه سرمایه‌گذاری این صندوق‌ها است. نوع فعالیت صندوق‌های تضمین اصل سرمایه، به صورت مختلط است؛ یعنی هم در سهام و هم در اوراق با درآمد ثابت سرمایه‌گذاری می‌کنند. بنابراین، صندوق تضمین اصل سرمایه این امکان را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌سازد تا از لحاظ پذیرش ریسک، مزایایی همچون صندوق‌های درآمد ثابت داشته باشند و از لحاظ میزان  بازدهی، با شرایطی نزدیک به صندوق‌های سهامی همراه شوند.

 

◊ این مطلب را حتماً بخوانید: سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت چه مزایایی دارد؟

صندوق تضمین اصل سرمایه چه ویژگی‌هایی دارد؟

از مهم‌ترین ویژگی‌های صندوق‌ تضمین اصل سرمایه می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• ایجاد هم‌زمان دو صندوق قابل معامله در بورس و صندوق صدور و ابطالی
• مدیریت سبد دارایی صندوق به صورت فعال و به منظور کسب سود بیشتر
• تضمین اصل سرمایه واحدهای عادی در شرایط نزولی بازار از محل واحدهای ممتاز

 

چگونگی تضمین اصل سرمایه واحدهای عادی توسط واحدهای ممتاز

اگر ارزش روز دارایی‌های صندوق افزایش یابد، واحدهای ممتاز و عادی، از این سود بهره‌مند خواهند شد، اما واحدهای ممتاز علاوه بر این سود، مبلغی را هم به عنوان کارمزد، از سود واحدهای عادی دریافت می‌کنند. به دلیل دریافت این کارمزد، در صورت وارد شدن هر گونه خسارت به اصل سرمایه واحدهای عادی، جبران خسارت وارده و تضمین اصل سرمایه، به عهده واحدهای ممتاز است.

محاسبه کارمزد جبران اصل سرمایه برای واحد‌های ممتاز، به صورت پلکانی انجام می‌شود؛ یعنی در صورت بازدهی بین ۰ تا ۲۰ درصد، کارمزدی دریافت نمی‌شود، برای بازدهی بین ۲۰ تا ۳۰ درصد، کارمزد ۱۰ درصد، برای بازدهی بین ۳۰ تا ۴۰ درصد، کارمزد ٪۲۰ و برای بازدهی بیشتر از ۴۰ درصد، کارمزد ۳۰ درصد از سود واحدهای عادی، به واحدهای ممتاز تعلق خواهدگرفت. در ادامه به معرفی دو مورد از صندوق‌های تضمین اصل سرمایه می‌پردازیم که به تازگی مجوز فعالیت خود را از سازمان بورس و اوراق بهادار دریافت کرده‌اند.

◊ این مطلب را حتماً بخوانید: بهترین صندوق‌های با درآمد ثابت در سال ۱۴۰۱ کدامند؟

 

صندوق تضمین اصل سرمایه مفید

این صندوق یکی از جدیدترین صندوق‌های سرمایه‌گذاری در بازار بورس است که علاوه بر ایجاد بازدهی مطلوب در شرایط صعودی بازار برای سرمایه‌گذاران، اصل سرمایه آنها را نیز تضمین می‌کند. صندوق تضمین اصل سرمایه مفید، حداقل ٪۳۰ و حداکثر ٪۷۰ از دارایی خود را در سهام شرکت‌ها و مابقی را در اوراق با درآمد ثابت سرمایه‌گذاری می‌کند. از ویژگی‌های این صندوق این است که می‌توانید در هر زمان پس از سرمایه‌‌گذاری، برای ابطال واحدهای خود اقدام کنید.

حداقل زمانی که باید بگذرد تا از مزیت تضمین اصل سرمایه صندوق تضمین مفید بهره‌مند شوید، ۶ ماه یا ۱۸۰ روز است. صندوق تضمین اصل سرمایه مفید از نوع صندوق تضمین با رکن ضامن است که ضمانت آن توسط شرکت سبدگردان مفید صورت می‌پذیرد. واحدهای این صندوق هم از نوع صدور و ابطالی است و قیمت خرید هر واحد آن در پذیره‌نویسی، ۱۰۰۰ تومان است.

صندوق تضمین اصل سرمایه کاریزما

صندوق تضمین اصل سرمایه کاریزما، اولین صندوق تضمین اصل سرمایه، در بازار بورس است که به منظور رفع نگرانی‌های بسیاری از سرمایه‌گذاران، مبنی بر کاهش اصل سرمایه، به وجود آمده‌است. مکانیزم صندوق تضمین کاریزما، به این شکل است که اصل سرمایه افراد را در شرایط مختلف بازار بورس، تضمین کرده  و مواقعی که بازار سرمایه در حال رشد است، از این رشد برای کسب سود بیشتر سرمایه‌گذاران بهره‌ می‌گیرد. در واقع این صندوق، در صورت وارد شدن هر گونه زیان به اصل سرمایه، با سازوکار مناسب، این زیان را جبران خواهدکرد. این صندوق از واحدهای عادی و ممتاز تشکیل شده‌است.

واحدهای عادی این صندوق، قابل صدور و ابطال است و پس از سرمایه‌گذاری، می‌توانید برای ابطال آنها اقدام کنید؛ اما توجه داشته باشد که حداقل زمانی که باید بگذرد تا از مزیت تضمین اصل سرمایه بهره‌مند شوید، سه ماه یا ۹۰ روز است. واحدهای ممتاز این صندوق نیز واحدهایی هستند که به صورت ETF معامله شده و اصل سرمایه واحدهای عادی را تضمین می‌کنند. صندوق تضمین اصل سرمایه کاریزما از نوع مختلط بوده و میزان سرمایه‌گذاری آن در سهام و اوراق با درآمد ثابت، بین ۳۰ تا ۷۰ درصد متغیر است؛ یعنی مدیریت صندوق، متناسب با شرایط بازار تشخیص می‌دهد که چنددرصد از دارایی صندوق را به سهام و چند درصد را به اوراق با درآمد ثابت اختصاص دهد و این درصدها نیز می‌توانند از ۳۰ تا ۷۰ درصد تغییر کنند.

 

سؤالات متداول در خصوص صندوق تضمین اصل سرمایه

تضمین اصل سرمایه در صندوق تضمین اصل سرمایه توسط چه کسی صورت می‌گیرد؟

در صندوق‌های تضمین اصل سرمایه‌ای که دارای رکن ضامن هستند، تضمین اصل سرمایه به عهده ضامن یا سبدگردانی است که از لحاظ قدرت مالی و حسن سابقه، به تأیید سازمان بورس و اوراق بهادار رسیده‌است. اما در صندوق‌هایی که تضمین در آنها با رکن اهرم ضامن صورت می‌گیرد، تضمین اصل سرمایه به عهده سرمایه‌گذاران ممتاز است.

آیا سود صندوق‌های تضمین اصل سرمایه، تضمین شده است؟

خیر. در هیچ کدام از صندوق‌های بازار بورس، از جمله صندوق تضمین اصل سرمایه، سود سرمایه‌گذاری تضمین نمی‌شود.

آیا محدودیتی در سود صندوق‌های تضمین اصل سرمایه وجود دارد؟

خیر، هیچ محدودیتی برای میزان بازدهی صندوق‌های تضمین اصل سرمایه وجود ندارد.

ترکیب دارایی صندوق تضمین اصل سرمایه به چه صورت است؟

نوع فعالیت این صندوق‌ها مختلط بوده و در دارایی‌هایی مثل سهام و اوراق با درآمد ثابت سرمایه‌گذاری می‌کنند. اما درصد سرمایه‌گذاری در هر یک از این دارایی‌ها(سهام یا اوراق با درآمد ثابت) توسط مدیر صندوق و بنا به شرایط بازار، تعیین می‌شود.

 

جمع‌بندی

یکی از جذاب‌ترین سرمایه‌گذاری‌ها، سرمایه‌گذاری در بازار بورس است. اگرچه بازار بورس با ریسک همراه است، اما در شرایطی می‌تواند بازدهی‌ قابل توجهی را برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند. حفظ ارزش اصل سرمایه، یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های افراد پس از ورود به این بازار است.

اخیراً سازمان بورس برای رفع این نگرانی، مجوز فعالیت نهادهایی را تحت عنوان صندوق تضمین اصل سرمایه، صادر کرده‌است. سازوکار این صندوق‌ها به این صورت است که اصل سرمایه را در شرایط نزولی بازار تضمین کرده و در شرایط رشد بازار، بازدهی مطلوبی را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌سازند.

این صندوق‌ها از نوع مختلط هستند و همین عامل باعث شده که در آن، افراد ریسک‌گریز و ریسک‌پذیر کنار هم قرار بگیرند و هم‌زمان از بازدهی بازار سهام و ریسک‌پذیری پایین اوراق با درآمد ثابت نیز بهره‌مند شوند.