بازار اختیار معامله چیست و چرا مهم است؟
بازار اختیار معامله (Options Market) یکی از پیشرفتهترین بخشهای بازار سرمایه است که به معاملهگران این امکان را میدهد تا با پرداخت مبلغی محدود (پریمیوم)، روی آینده قیمت داراییهای مختلف شرطبندی کنترلشدهای انجام دهند؛ چه برای کسب سود و چه برای مدیریت ریسک و پوشش نوسانات. برخلاف معاملات نقدی، در بازار اختیار معامله الزام به خرید یا فروش وجود ندارد، بلکه «حق» خرید یا فروش در یک قیمت و زمان مشخص معامله میشود.
برای کسب آموزش و درک این مفهوم که بازار اختیار معامله (آپشن) چیست؟ میتوانید با کلیک روی لینک مربوطه مقاله رهآورد در این باره را مطالعه بفرمایید.

فهرست:
- ورود به صفحه بازار اختیار معامله
- نمای کلی از جریان معاملات بازار اختیار معامله
- ماشینحساب بلک شولز در رهآورد
- متغیرهای اصلی در مدل بلک شولز
- نوسانپذیری؛ مهمترین ورودی مدل
- خروجیهای ماشینحساب بلک–شولز
- معرفی تبهای کاربردی در صفحه بازار اختیار معامله
- تب اول: نمای کلی بازار اختیار معامله
- «زنجیره قراردادها» (Option Chain)| قلب تحلیلی بازار اختیار معامله
- جدول زنجیره قراردادها
- «لیست قراردادها» | دیتابیس جامع بازار اختیار معامله
- ساخت و مدیریت لیست دلخواه
- فیلتر پیشرفته | پالایش حرفهای قراردادها
- فیلترهای اصلی قرارداد
- فیلترهای وضعیت نماد پایه
- نقشه بازار (market map) | تصویری از رفتار بازار اختیار معامله
- استراتژیهای معاملاتی | اتصال داده به تصمیم معاملاتی
- استراتژیهای آماده | انتخاب سریع بر اساس سناریوی بازار
- نمونه عملی از استراتژی آماده: خرید اختیار خرید (لانگ کال)
- ساخت استراتژی | طراحی سناریوی اختصاصی
در سالهای اخیر، بازار اختیار معامله در ایران بهویژه روی داراییهایی مانند صندوقهای طلا و سهام بزرگ، بهتدریج عمق بیشتری پیدا کرده است. با افزایش حجم معاملات و تنوع استراتژیها، دسترسی به دادههای دقیق، تجمیعشده و قابل تحلیل به یک نیاز جدی برای معاملهگران تبدیل شده؛ جایی که صفحه اختصاصی اختیار معامله در «رهآورد» نقش کلیدی ایفا میکند.
صفحه بازار اختیار معامله در رهآورد، بستری جامع برای بررسی و تحلیل معاملات آپشن در بازار سرمایه ایران فراهم میکند.
در این بخش، کاربران به مجموعهای از اطلاعات دقیق و بهروز از جمله لیست قراردادهای اختیار، قیمتهای اعمال، سررسیدها، نوسانات قیمتی، حجم معاملات، ارزش بازاری و وضعیت لحظهای خرید و فروش دسترسی دارند. ابزارهای نموداری و دادههای تحلیلی نیز به معاملهگران کمک میکند تا استراتژیهای خود را بر اساس واقعیتهای بازار پایهریزی کنند.
تجمیع این اطلاعات در یک نما، باعث میشود معاملهگر بدون سردرگمی میان منابع مختلف، تصمیماتی مبتنی بر داده و با ریسک کنترلشدهتری در بازار مشتقه اتخاذ کند.
ورود به صفحه بازار اختیار معامله
با اضافه شدن بخش اختیار معامله به قسمت بالایی وبسایت رهآورد، دسترسی به این بخش برای شما تسهیل بخشیده شده است؛ کافیست روی گزینه اختیار معامله (مطابق با عکس زیر) کلیک کنید تا به این بخش منتقل شوید.
نمای کلی از جریان معاملات بازار اختیار معامله
در ابتدای صفحه بازار اختیار معامله، پیش از ورود به جزئیات تحلیلی، یک نوار اطلاعاتی قرار دارد که نمایی سریع و خلاصه از وضعیت کلی معاملات بازار آپشن را به نمایش میگذارد. این نوار شامل شاخصهایی مانند ارزش کل معاملات اختیار، ارزش معاملات اختیارهای خرد، ارزش معاملات اختیار فروش و حجم کلی معاملات است.
نکته: با کلیک روی آیکون نمودار در کنار هر یک از این دادهها، امکان مشاهده نمودار مربوطه در تایمفریمهای مختلف (روزانه، هفتگی، ماهانه و سالانه) فراهم است و کاربر میتواند روند تغییرات هر شاخص را بهصورت دقیقتر تحلیل کند.
🔸ارزش کل معاملات بازار اختیار معامله
این متغیر نشاندهنده مجموع ارزش ریالی تمام قراردادهای اختیار معامله (اعم از خرید و فروش) است که در بازه زمانی انتخابشده معامله شدهاند. افزایش این عدد معمولاً نشانه رشد توجه بازار به ابزار آپشن و افزایش فعالیت معاملهگران حرفهای است.
🔸ارزش معاملات قراردادهای اختیار خرید (Call)
این شاخص تمرکز ویژهای بر معاملات با اندازه کوچکتر دارد و میتواند تصویری از میزان مشارکت معاملهگران خرد ارائه دهد. بالا بودن سهم اختیارهای خرد معمولاً به معنی افزایش حضور معاملهگران غیرحقوقی و رفتارهای هیجانیتر بازار است.
🔸ارزش معاملات قراردادهای اختیار فروش (Put)
ارزش معاملات اختیار فروش یکی از مهمترین دادهها برای سنجش انتظارات نزولی بازار است. افزایش وزن اختیارهای فروش در مقایسه با اختیارهای خرید میتواند هشداری از رشد دیدگاههای محافظهکارانه یا نزولی در میان فعالان بازار باشد.
🔸حجم کل قراردادهای معاملهشده در بازار آپشن
حجم معاملات، تعداد قراردادهای جابهجاشده را نشان میدهد و در کنار ارزش معاملات، معیار مناسبی برای بررسی نقدشوندگی بازار آپشن محسوب میشود. گاهی افزایش حجم بدون رشد متناسب ارزش، نشانه فعالیت بیشتر در قراردادهای ارزانتر (OTM) است.
در صفحه بازار اختیار معامله رهآورد، سه تابلوی کلیدی در ابتدای صفحه قرار گرفتهاند که نمایی سریع، جامع و تحلیلی از وضعیت کلی بازار مشتقه در اختیار کاربر قرار میدهند.

۲. موقعیتهای باز (Open Interest):
اولین بخش تحلیلی صفحه به تعداد موقعیتهای باز اختصاص دارد؛ مفهومی که نشان میدهد چه تعداد قرارداد اختیار معامله هنوز تسویه یا بسته نشدهاند و همچنان فعال هستند. موقعیتهای باز، برخلاف حجم معاملات، نگاه روبهجلو دارند و انتظارات باقیمانده بازار را منعکس میکنند.
در این بخش، امکان فیلتر و مشاهده دادهها در حالتهای زیر فراهم است:
🔸تفکیک بر اساس نوع قرارداد: اختیار خرید، اختیار فروش یا مجموع هر دو
🔸تفکیک زمانی: روزانه، هفتگی، ماهانه و سالانه
نمودار موقعیتهای باز به معاملهگر کمک میکند تشخیص دهد که آیا ورود پول جدید به بازار در حال وقوع است یا صرفاً معاملات کوتاهمدت در جریان است. بهطور مثال، افزایش همزمان موقعیتهای باز و حجم معاملات معمولاً نشانه شکلگیری روندی پایدارتر در بازار آپشن است.
۳. ارزش اختیار به بازار (Option Market Ratio):
در بخش دوم، شاخصی بسیار مهم و کمتر مورد توجه قرار گرفته نمایش داده میشود: نسبت ارزش اختیار معامله به ارزش بازار دارایی پایه. این نسبت نشان میدهد چه سهمی از توجه و سرمایه بازار، بهجای بازار نقدی، به ابزار اختیار معامله اختصاص یافته است.
این بخش نیز دارای قابلیتهای زیر است:
🔸نمایش جداگانه اختیار خرید، اختیار فروش یا مجموع
🔸بررسی در بازههای زمانی روز، هفته، ماه و سال
افزایش این نسبت معمولاً بیانگر حرفهایتر شدن رفتار معاملهگران و استفاده بیشتر از استراتژیهای مشتقه است. در مقابل، کاهش آن میتواند نشاندهنده بازگشت تمرکز بازار به معاملات نقدی یا کاهش جذابیت آپشنها در آن مقطع زمانی باشد.
۴. وضعیت قراردادها: ITM، ATM و OTM
در این بخش، با استفاده از نمودار دایرهای (Pie Chart)، توزیع قراردادهای اختیار معامله بر اساس وضعیت آنها نسبت به قیمت روز دارایی پایه نمایش داده میشود:
ITM: قراردادهایی که در وضعیت سودآور هستند.
ATM: قراردادهایی که قیمت اعمال آنها دقیقا برابر با قیمت فعلی دارایی پایه است.
OTM: قراردادهایی که در حال حاضر فاقد ارزش ذاتی هستند و سودآور نیستند.
این دادهها به معاملهگر کمک میکند تا درک بهتری از سطح ریسکپذیری بازار داشته باشد. برای مثال، غلبه قراردادهای OTM معمولاً نشانه انتظارات پرریسکتر و امید به حرکات بزرگ قیمتی است، در حالی که تمرکز روی ITM میتواند نشاندهنده رویکرد محافظهکارانهتر یا پوشش ریسک باشد.
نکته: بازههای زمانی هفته، ماه و سال بهترتیب معادل ۷ روز اخیر، ۳۰ روز گذشته و ۳۶۵ روز گذشته هستند.
ماشینحساب بلک شولز در رهآورد
ماشینحساب بلک شولز رهآورد ابزاری تحلیلی برای ارزشگذاری اختیارمعاملهها (Options) است که بر پایه مدل مشهور Black–Scholes طراحی شده است. این مدل، یک تخمین نظری از قیمت منصفانه اختیار خرید (Call) و اختیار فروش (Put) ارائه میدهد و به معاملهگران کمک میکند بفهمند پرمیوم اختیار، با توجه به شرایط بازار، در چه سطحی قرار دارد.
مدل بلک شولز بهطور خاص برای اختیارمعاملههای سبک اروپایی بهکار میرود؛ یعنی اختیارهایی که تنها در تاریخ سررسید قابل اعمال هستند. در بازار اختیار معامله ایران نیز، ساختار قراردادها با این فرض سازگار است و به همین دلیل، این مدل یکی از رایجترین ابزارهای تحلیلی در میان معاملهگران حرفهای محسوب میشود.

بلک شولز چه چیزی را محاسبه میکند؟
ماشینحساب بلک شولز در رهآورد، با دریافت متغیرهای اصلی بازار، قیمت نظری اختیار خرید و فروش را محاسبه میکند و در کنار آن، شاخصهای حساسیت آپشن (Greeks) را نیز نمایش میدهد؛ شاخصهایی که نشان میدهند قیمت اختیار با تغییر هر پارامتر، چه میزان تغییر میکند.
متغیرهای اصلی در مدل بلک شولز
در این ماشینحساب، محاسبات بر اساس متغیرهای زیر انجام میشود:
🔸نوع اختیار: دلخواه، دارایی پایه و قرارداد
🔸قیمت دارایی پایه: قیمت دارایی پایه در بازار نقدی
🔸قیمت اعمال: قیمتی که اختیار در آن اعمال میشود
🔸زمان باقیمانده تا سررسید: تعداد روزهای تقویمی تا سررسید قرارداد
🔸نوسانپذیری دارایی پایه: میزان نوسان قیمت دارایی پایه
🔸نرخ بهره بدون ریسک
🔸قیمت تابلو اختیار خرید و قیمت تابلوی اختیار فروش
نوسانپذیری؛ مهمترین ورودی مدل
یکی از کلیدیترین متغیرهای مدل بلک–شولز، نوسانپذیری (Volatility) است. این متغیر میتواند به دو شکل در نظر گرفته شود:
🔸نوسانپذیری تاریخی: که بر اساس قیمتهای پایانی گذشته دارایی پایه محاسبه میشود.
🔸نوسانپذیری ضمنی (Implied Volatility): که بیانگر انتظار معاملهگران از نوسانات آینده دارایی پایه است.
ماشینحساب رهآورد این امکان را فراهم میکند که اثر تغییر نوسانپذیری را بهصورت مستقیم بر قیمت اختیار مشاهده کنید.
خروجیهای ماشینحساب بلک–شولز
علاوه بر قیمت نظری اختیار خرید و فروش، این ابزار شاخصهای تحلیلی زیر را نیز نمایش میدهد:
دلتا (Delta): میزان حساسیت قیمت اختیار نسبت به تغییر قیمت دارایی پایه
گاما (Gamma): نرخ تغییر دلتا
وگا (Vega): حساسیت قیمت اختیار نسبت به تغییر نوسانپذیری
تتا (Theta): اثر گذر زمان بر ارزش اختیار
رو (Rho): حساسیت قیمت اختیار نسبت به تغییر نرخ بهره
این شاخصها به معاملهگران کمک میکنند ریسک، اهرم و رفتار اختیار معامله را دقیقتر مدیریت کنند.
نکته مهم درباره استفاده از نتایج
محاسبات ارائهشده در ماشینحساب بلک–شولز رهآورد صرفاً جنبه آموزشی و تحلیلی دارند و نباید بهعنوان مبنای قطعی انجام معامله در نظر گرفته شوند. قیمتهای واقعی بازار میتوانند تحت تاثیر عواملی مانند نقدشوندگی، هیجان بازار و عرضه و تقاضا با مقادیر نظری متفاوت باشند.
معرفی تبهای کاربردی در صفحه بازار اختیار معامله
در ادامهی صفحه بازار اختیار معامله در رهآورد، شما با مجموعهای از تبهای تحلیلی روبهرو میشوید که هر یک، بخشی خاص از بازار آپشن را بهصورت دقیق و تفکیکشده بررسی میکنند. این تبها شامل موارد زیر هستند:
🔸نمای کلی
🔸زنجیره قراردادها
🔸لیست قراردادها
🔸نقشه بازار
🔸استراتژیهای معاملاتی
با انتخاب هر تب، به ابزارها و اطلاعاتی متفاوت اما مکمل دسترسی پیدا میکنید که تحلیل دقیقتر بازار را ممکن میسازد. در ادامه، به بررسی هر یک از این بخشها خواهیم پرداخت.
تب اول: نمای کلی بازار اختیار معامله
پس از عبور از بخش داشبورد و مرور شاخصهای کلان، اولین تب تحلیلی که کاربر با آن مواجه میشود بخش «نمای کلی» است. این بخش برای پاسخ به یک سؤال کلیدی طراحی شده است: در همین لحظه، پول، تمرکز و ریسک بازار اختیار معامله کجا قرار دارد؟
اطلاعات این بخش بهگونهای چیده شدهاند که بدون ورود به جزئیات پیچیده هر قرارداد، تصویری سریع اما عمیق از جریان معاملات ارائه دهند. در این بخش، جدولی نمایش داده میشود که کاربر میتواند معیار رتبهبندی جدول را بر اساس نیاز تحلیلی خود تغییر دهد. این انعطافپذیری باعث میشود هر معاملهگر، بازار اختیار معامله را دقیقاً از زاویهای که برایش اهمیت دارد بررسی کند.

در این بخش، امکان انتخاب پارامترهای زیر برای نمایش جدول وجود دارد (کادر اشاره شده در تصویر):
🔸بیشترین ارزش معاملات اختیار معامله
🔸کمترین ارزش معاملات اختیار معامله
🔸بیشترین حجم معاملات اختیار معامله
🔸کمترین حجم معاملات اختیار معامله
🔸بیشترین درصد تغییر آخرین قیمت
🔸دارایی برتر از نظر ارزش معاملات اختیار
در این معیار، مجموع ارزش معاملات اختیارهای مرتبط با هر دارایی پایه محاسبه شده و سپس نسبت آن به ارزش معاملات خود دارایی پایه سنجیده میشود. بر این اساس، داراییهایی که بازار اختیار فعالتر و سهم بیشتری نسبت به معاملات نقدی خود دارند، در رتبههای بالاتر قرار میگیرند.
🔸بیشترین تعداد موقعیتهای باز (Open Interest)
🔸کمترین تعداد موقعیتهای باز (Open Interest)
🔸بیشترین درصد اختلاف نقطه سر به سر
در این شاخص، قیمت اعمال بههمراه قیمت اختیار معامله محاسبه شده و اختلاف آن با قیمت فعلی دارایی پایه سنجیده میشود. نتیجه نشان میدهد که قیمت سر به سر قرارداد چه میزان با دارایی پایه فاصله دارد و برای ورود قرارداد به محدوده سودآوری، چه مقدار حرکت قیمتی لازم است.
🔸کمترین درصد اختلاف نقطه سر به سر
این معیار قراردادهایی را نمایش میدهد که قیمت سر به سر آنها نزدیکترین فاصله را با قیمت فعلی دارایی پایه دارد. چنین قراردادهایی معمولاً با نوسانات کوچکتر قیمت، سریعتر وارد ناحیه سود یا زیان میشوند و برای معاملات کوتاهمدت یا استراتژیهای حساس به حرکتهای محدود قیمت اهمیت بالایی دارند.
🔸بیشترین مقدار IV (نوسان ضمنی)
نوسان ضمنی (Implied Volatility) شاخصی است که انتظارات بازار از نوسانات آتی قیمت دارایی پایه را بر اساس قیمت فعلی آپشنها نشان میدهد. این شاخص نقش کلیدی در قیمتگذاری اختیار معامله، انتخاب استراتژیهای معاملاتی و مدیریت ریسک دارد. در این حالت، جدول داراییها را بر اساس بیشترین نوسانپذیری ضمنی مرتبسازی میکند.
پس از انتخاب هر یک از این پارامترها، خروجی بهصورت یک جدول رتبهبندیشده نمایش داده میشود که شامل:
🔸اختیارهای خرید (Call Options) – نمایش ۷ نماد برتر
🔸اختیارهای فروش (Put Options) – نمایش ۷ نماد برتر
ساختار هر جدول مشابه است و برای هر نماد، اطلاعات زیر ارائه میشود:
🔸نماد قرارداد
🔸آخرین قیمت معاملهشده
🔸مقدار معیار انتخابی (ارزش، حجم، درصد تغییر یا اختلاف سر به سر)
🔸تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید
این جداول همچنین قابلیت مشاهده در بازههای زمانی روزانه، هفتگی ( ۷ روز اخیر) و ماهانه (۳۰ روز گذشته) را دارند و کاربر میتواند بسته به افق زمانی تحلیل خود، تمرکز کوتاهمدت یا میانمدت بازار را بررسی کند.
علاوه بر این، امکان ذخیره تصویر جدول و دریافت خروجی اکسل نیز فراهم است.
در مجموع، این جداول رتبهبندی پویا به معاملهگر کمک میکنند بهسرعت تشخیص دهد:
🔸پول و حجم بازار روی کدام قراردادها متمرکز شده است
🔸کدام اختیارها بیشترین ریسک یا بیشترین فاصله از نقطه سر به سر را دارند
🔸و کدام نمادها از نظر موقعیتهای باز، وزن بالاتری در بازار اختیار معامله دارند
بخشهای تعاملی و نموداری متنوعی در بخش نمای کلی صفحه بازار اختیار معامله قرار دارد که هر یک به بررسی بخشی از جریان بازار کمک میکند:
۱. ورود حقیقی به بازار اختیار معامله | جریان نقدینگی در طول بازار
یکی از مهمترین بخشهای تب نمای کلی، باکس ورود پول حقیقی است. این بخش جریان ورود و خروج سرمایه حقیقی را بهصورت نمودار لحظهای از ساعت ۹ تا ۱۲:۳۰ نمایش میدهد. کاربر میتواند نحوه نمایش دادهها را تغییر دهد:
🔸نمودار خطی (گراف) در تایم بازار برای رصد لحظهای رفتار سرمایهگذاران
🔸نمای جدول برای بررسی دقیقتر ارقام و مقایسه سریع
همچنین، امکان انتخاب نوع داده وجود دارد:
🔸ورود پول به کل معاملات اختیار
🔸ورود پول صرفاً به اختیار خرید
🔸ورود پول صرفاً به اختیار فروش
این تفکیک کمک میکند تا معاملهگر تشخیص دهد آیا پول هوشمند بهدنبال ریسکپذیری (Call) است یا محافظت و پوشش ریسک (Put)؛ آن هم نه بهصورت کلی، بلکه در طول ساعات مختلف بازار.
نمایش جدولی ورود پول حقیقی:
در حالت نمایش جدولی، دادههای ورود پول حقیقی بهصورت عددی و قابل مقایسه ارائه میشوند. در این جدول، کاربر میتواند داراییهای مختلف را بر اساس معیارهای زیر مشاهده و مرتبسازی کند:
🔸آخرین قیمت دارایی
🔸میزان ورود یا خروج پول حقیقی
🔸تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید قرارداد
این نوع نمایش برای مقایسه سریع بین نمادها، شناسایی تمرکز نقدینگی حقیقی روی سررسیدهای خاص و تصمیمگیری دقیقتر در انتخاب قراردادهای مناسب، کاربرد بالایی دارد.
۲. نمودار نسبت ارزش اختیار خرید به فروش | سنجش تمایل بازار
در بخش بعدی، نسبت ارزش معاملات اختیار خرید به اختیار فروش بهصورت نمودار نمایش داده میشود. این شاخص یکی از معیارهای کلاسیک برای سنجش جهتگیری ذهنی بازار است. این نسبت به تفکیک بازههای زمانی روزانه، هفتگی و ماهانه قابل مشاهده است.
افزایش این نسبت معمولاً نشاندهنده غلبه دیدگاههای صعودی و کاهش آن بیانگر رشد انتظارات نزولی یا احتیاط معاملهگران است. بررسی این نمودار در کنار دادههای ورود پول و موقعیتهای باز، تصویر دقیقتری از رفتار واقعی بازار ارائه میدهد.
۳. توازن بازار (Market Balance) | چند نماد مثبت، منفی یا خنثیاند؟
در این قسمت، با استفاده از نمودار پایچارتی (Pie Chart)، سهم نسبی قراردادهای اختیار در سه وضعیت زیر نمایش داده میشود:
🔸تعداد قراردادهای مثبت (با بازدهی مثبت در آن روز)
🔸تعداد قراردادهای منفی (با بازدهی منفی در آن روز)
🔸تعداد قراردادهای خنثی (با تغییر قیمت نزدیک به صفر)
نکته مهم این بخش، قابلیت انتخاب بین اختیار معامله و دارایی پایه است. به این ترتیب، کاربر میتواند بررسی کند آیا رفتار بازار آپشن با بازار نقدی همراستاست یا واگرایی معناداری بین آنها وجود دارد.
۴. جدول سررسیدها | تمرکز موقعیتهای باز روی کدام تاریخهاست؟
در انتهای این بخش، جدولی تحت عنوان سررسید قراردادها قرار دارد. این جدول شامل ستونهای زیر است:
🔸نماد قرارداد
🔸تاریخ سررسید
🔸تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید
🔸تعداد موقعیتهای باز
نکته مهم: در این بخش، فقط ۱۰۰ سررسیدی که کمترین تعداد روز مانده تا سررسید را دارند نمایش داده میشود؛ بنابراین تمرکز جدول بهصورت پیشفرض روی نزدیکترین سررسیدها و قراردادهای حساستر از نظر زمانی قرار دارد.
تمام ستونها قابلیت مرتبسازی (Sort) دارند و همچنین امکان دریافت خروجی اکسل فراهم است. این بخش برای شناسایی سررسیدهای پرریسک، پرتراکم یا مستعد نوسان، اهمیت ویژهای دارد و به معاملهگر کمک میکند زمانبندی استراتژیهای خود را دقیقتر تنظیم کند.
«زنجیره قراردادها» (Option Chain)| قلب تحلیلی بازار اختیار معامله
در این بخش، امکان مشاهدهی زنجیره قراردادهای اختیار معامله برای هر نماد پایه بهصورت تفکیکی و منسجم فراهم شده است. کافیست نماد پایه (مثلاً “اهرم”) را در بخش جستجو وارد کنید تا کلیه قراردادهای مرتبط نمایش داده شوند.
.jpg)
- سرخط عرضه و تقاضای نماد پایه
این بخش نمایی از بهترین قیمتهای خرید و فروش نماد پایه را نمایش میدهد و به معاملهگر کمک میکند تا وضعیت لحظهای سفارشها و عمق بازار نقدی را مشاهده کند. - تابلو معاملات نماد پایه
در کنار سرخط، تابلو معاملات نماد پایه نمایش داده میشود که شامل اطلاعات کلیدی زیر است:
🔸آخرین قیمت
🔸قیمت پایانی
🔸ارزش معاملات
🔸حجم معاملات
🔸میانگین ارزش معاملات (میانگین ارزش معاملات ۳۰ روز کاری گذشته نماد پایه)
🔸میانگین حجم معاملات (میانگین حجم معاملات ۳۰ روز کاری گذشته نماد پایه)
این اطلاعات باعث میشود تحلیلگر پیش از ورود به دنیای قراردادهای اختیار معامله، درک دقیقی از شرایط فعلی دارایی پایه داشته باشد؛ موضوعی که در آپشنها اهمیت حیاتی دارد.
پس از نمایش جدول سرخط عرضه و تقاضا و همچنین تابلو معاملات نماد پایه، در ادامه به بخش فیلترهای زنجیره قراردادها میرسیم.
در این قسمت، فیلترهایی در نظر گرفته شده است که به کاربر امکان میدهد قراردادهای اختیار معامله را بر اساس تاریخ سررسید تفکیک و مشاهده کند؛ بهعنوان مثال، نمایش صرفاً قراردادهای سررسید مرداد ۱۴۰۴، مهر ۱۴۰۴ و سایر سررسیدهای فعال هر نماد پایه.
علاوه بر انتخاب ماه سررسید، یک باکس عددی نیز در این بخش قرار دارد. عدد نمایشدادهشده در این باکس، روز دقیق سررسید در ماه انتخابی را نشان میدهد.
این قابلیت به معاملهگر کمک میکند تا بررسی زنجیره قراردادها را به بازههای زمانی مشخص محدود کرده و تمرکز دقیقتری بر قراردادهای نزدیک به سررسید یا دورههای زمانی خاص داشته باشد؛ موضوعی که در تحلیل ریسک، زمانبندی ورود به معامله و طراحی استراتژیهای اختیار معامله اهمیت بالایی دارد.»
جدول زنجیره قراردادها
پس از انتخاب نماد پایه و سررسید دلخواه، یک جدول جامع در پایین صفحه نمایش داده میشود که به دو بخش اصلی تقسیم شده است:
🔸اختیارهای خرید (Call Options) نماد پایه
🔸اختیارهای فروش (Put Options) نماد پایه
این دو بخش از طریق ستون قیمت اعمال به یکدیگر متصل میشوند و ساختاری متقارن و قابل مقایسه را برای تحلیل قراردادها فراهم میکنند.
در میانه ستون قیمت اعمال، عددی با رنگ آبی نمایش داده میشود که بهصورت لحظهای بهروزرسانی شده و آخرین قیمت دارایی پایه را نشان میدهد. این عدد، مرجع اصلی مقایسه قراردادهای اختیار معامله با قیمت فعلی دارایی پایه محسوب میشود.
در هر دو بخش، ستونهای مشترک و استانداردی وجود دارد که امکان مقایسه دقیق قراردادها را فراهم میکند:
🔸وضعیت قرارداد (ITM / ATM / OTM)
🔸درصد تغییر قیمت پایانی
🔸قیمت پایانی
🔸درصد تغییر آخرین قیمت
🔸آخرین قیمت معاملهشده
🔸تعداد موقعیتهای باز
این ساختار به معاملهگر اجازه میدهد بهسرعت تشخیص دهد کدام قراردادها فعالترند، کجا تمرکز بازار بالاتر است و کدام نواحی قیمتی بیشترین حساسیت را دارند.
«لیست قراردادها» | دیتابیس جامع بازار اختیار معامله
اگر تب زنجیره قراردادها را قلب تحلیلی هر نماد پایه بدانیم، تب لیست قراردادها نقش یک دیتابیس کامل و قابل فیلتر از کل بازار اختیار معامله را ایفا میکند. این بخش برای زمانی طراحی شده که معاملهگر میخواهد بدون محدود شدن به یک دارایی پایه خاص، تصویری گسترده از تمام قراردادهای فعال بازار داشته باشد.
در بالای این تب، سربرگهایی برای انتخاب دامنه قراردادها قرار دارد. حالت پیشفرض، «کل قراردادها» است که تمام قراردادهای اختیار معامله فعال بازار را نمایش میدهد. در کنار آن، امکانات زیر در اختیار کاربر قرار دارد:
🔸مشاهده همه قراردادها بهصورت یکجا
🔸تفکیک نمایش اختیارهای خرید و اختیارهای فروش
🔸جستوجوی مستقیم یک قرارداد خاص از طریق باکس سرچ
این ساختار باعث میشود لیست قراردادها هم برای اسکن سریع بازار و هم برای دسترسی مستقیم به یک قرارداد مشخص کاربردی باشد.
خروجی این تنظیمات، بهصورت یک جدول کامل نمایش داده میشود که ستونهایی مانند نماد قرارداد، بازار، نوع قرارداد، تاریخ اعمال، تاریخ معامله، قیمت اعمال، آخرین قیمت، حجم، ارزش معاملات، موقعیتهای باز و بسیاری دادههای کلیدی دیگر را در بر میگیرد.
در تب «لیست قراردادها»، در کنار نام هر نماد دو آیکون کاربردی قرار گرفته است که مدیریت و شخصیسازی قراردادها را برای کاربر سادهتر میکند:
آیکون ستاره: با فعالسازی این آیکون، نماد موردنظر به دیدهبان (Watchlist) کاربر اضافه میشود تا امکان رصد سریع و مداوم آن فراهم شود.
آیکون نوار: با فعالسازی این آیکون، نماد به لیست دلخواه کاربر افزوده میشود.
.jpg)
این دو قابلیت به معاملهگر اجازه میدهند بدون نیاز به جستوجوی دستی، قراردادهای مهم و پرکاربرد خود را بهصورت جداگانه مدیریت کند.
ساخت و مدیریت لیست دلخواه
یکی از مهمترین قابلیتهای تب «لیست قراردادها»، امکان ایجاد لیست دلخواه اختصاصی است. کاربران میتوانند در این بخش، مجموعهای از قراردادهای مدنظر خود را انتخاب کرده و در قالب یک لیست شخصی ذخیره کنند.

لیست دلخواه دارای امکانات مدیریتی زیر است:
🔸ویرایش لیست (افزودن یا حذف نمادها)
🔸کپی لیست برای ساخت نسخههای تحلیلی مختلف
🔸حذف کامل لیست
نکته مهم:
قراردادهای اضافهشده به لیست دلخواه، تا تاریخ اعمال (سررسید) در لیست باقی میمانند و پس از گذشت تاریخ اعمال، بهصورت خودکار از لیست حذف میشوند. این ویژگی باعث میشود لیستهای کاربر همواره بهروز، مرتبط و عاری از قراردادهای منقضیشده باشند.
این ساختار، تب لیست قراردادها را به ابزاری کارآمد برای مدیریت واچلیستهای حرفهای و پیگیری مستمر قراردادهای فعال بازار اختیار معامله تبدیل کرده است.
فیلتر پیشرفته | پالایش حرفهای قراردادها
یکی از مهمترین قابلیتهای تب «لیست قراردادها»، فیلتر پیشرفته است؛ ابزاری که این بخش را از یک جدول صرفاً اطلاعاتی، به یک موتور قدرتمند اسکن و غربالگری بازار اختیار معامله تبدیل میکند.
با کلیک روی گزینه فیلتر پیشرفته، یک پنجره مجزا باز میشود که امکان تنظیم دقیق معیارهای جستوجو را در اختیار کاربر قرار میدهد.

در ابتدای پنجره فیلتر پیشرفته، گزینه انتخاب قالب قرار دارد. قالب پیشفرض بهصورت آماده در دسترس است، اما کاربر میتواند:
🔸قالبهای شخصیسازیشده خود را بسازد
🔸تنظیمات فیلتر دلخواه را ذخیره کند
🔸و در مراجعات بعدی، بدون تنظیم مجدد، از همان قالب استفاده کند
این قابلیت برای معاملهگرانی که اسکنهای تکرار شونده دارند، اهمیت زیادی دارد.
فیلترهای اصلی قرارداد
در ادامه، مجموعهای از فیلترهای دقیق برای پالایش قراردادها در دسترس است:
🔸نماد پایه: بهصورت پیشفرض همه نمادها انتخاب شدهاند، اما امکان محدود کردن فیلتر به داراییهای مشخصی مانند «اهرم»، «خودرو» و… وجود دارد.
🔸وضعیت اختیار معامله:
🔹همه قراردادها
🔹فقط اختیارهای خرید
🔹فقط اختیارهای فروش
🔸 تاریخ اعمال یا سررسید قرارداد: تعیین بازه زمانی دلخواه (از تاریخ مشخص تا تاریخ مشخص)
🔸حداقل ارزش معاملات اختیار معامله: ورود مقدار ریالی بهصورت دستی
🔸حداقل ارزش معاملات دارایی پایه: ورود مقدار ریالی بهصورت دستی
🔸درصد اختلاف آخرین قیمت با نقطه سر به سر: انتخاب از بین گزینههای از پیش تعریفشده
علاوه بر موارد فوق، مجموعهای از فیلترهای تحلیلی دیگر در دسترس کاربران قرار دارد که امکان غربالگری دقیقتر قراردادها را فراهم میکند.
هر فیلتر دارای ورود عددی است. ساختار استفاده از این فیلترها به شکل زیر است:
🔸ابتدا پارامتر تحلیلی موردنظر انتخاب میشود.
🔸سپس یک باکس «شرط» در اختیار کاربر قرار میگیرد که شامل گزینههایی مانند:
🔹بزرگتر از
🔹کوچکتر از
🔹مساوی با
🔹بین (بازهای)
🔸با انتخاب شرط، یک یا دو باکس «مقدار» فعال میشود که کاربر باید عدد دلخواه خود را وارد کند.
پارامترهای قابل فیلتر در این بخش شامل موارد زیر است:
🔸درصد اختلاف آخرین قیمت با سرخط عرضه
🔸درصد اختلاف آخرین قیمت با سرخط تقاضا
🔸اختلاف سرخط عرضه و تقاضا
🔸درصد اختلاف آخرین قیمت با مدل بلک–شولز
🔸تتا (Theta)
🔸گاما (Gamma)
🔸دلتا (Delta)
🔸وگا (Vega)
🔸رو (Rho)
این فیلترها امکان تحلیل مبتنی بر حساسیتهای قیمتی، زمانی، نوسانی و رفتاری قراردادها را فراهم میکنند و ابزار کلیدی معاملهگران حرفهای برای ساخت واچلیستهای هدفمند و شناسایی موقعیتهای خاص در بازار اختیار معامله محسوب میشوند.
فیلترهای وضعیت نماد پایه
در انتهای پنجره فیلتر پیشرفته، سه گزینه وجود دارد که کاربر میتواند آنها را فعال یا غیرفعال کند:
🔸صف خرید در نماد پایه
🔸صف فروش در نماد پایه
🔸نماد پایه باز باشد
این گزینهها کمک میکنند قراردادها بر اساس شرایط معاملاتی نماد پایه نیز پالایش شوند.
پس از تنظیم تمام معیارهای دلخواه، با انتخاب گزینه اعمال فیلتر، خروجی جدول لیست قراردادها بر اساس فیلترهای انتخابشده نمایش داده میشود.
با اضافه شدن فیلتر پیشرفته، تب «لیست قراردادها» به جامعترین و منعطفترین ابزار استخراج داده از بازار اختیار معامله در ر هآورد تبدیل میشود؛ ابزاری که هم برای اسکن سریع بازار و هم برای طراحی استراتژیهای دقیق معاملاتی کاربرد دارد.
نقشه بازار (market map) | تصویری از رفتار بازار اختیار معامله
پس از بررسی دادههای جدولی و عددی در تبهای قبلی، تب «نقشه بازار» رویکردی متفاوت را دنبال میکند. در این بخش، اطلاعات بازار اختیار معامله بهجای اعداد و ردیفها، بهصورت نمایش بصری و گرافیکی ارائه میشود تا معاملهگر بتواند در یک نگاه، وضعیت کلی بازار را درک کند.
این بخش امکان شخصیسازی کامل دارد و شامل تنظیمات زیر است:
🔸دستهبندی: نمایش همه قراردادها یا فقط اختیارهای خرید و فروش، فیلتر بر اساس نماد پایه و تفکیک قراردادها بر مبنای وضعیت آنها نسبت به قیمت دارایی پایه (ITM، ATM، OTM).
🔸سایزبندی: بر اساس ارزش معاملات، حجم، وزن مساوی و سایر گزینهها
🔸رنگبندی: بر اساس بازدهی روزانه، هفتگی، یا سایر معیارها
🔸انتخاب نماد پایه: محدود کردن نقشه فقط به اختیارهای مرتبط با یک یا چند نماد خاص
این انعطاف بالا در تنظیمات، باعث میشود معاملهگر بتواند سریعاً تمرکز بازار را روی دسته خاصی از نمادها یا نوعی از قراردادها شناسایی کرده و تصمیمگیری کند.

استراتژیهای معاملاتی | اتصال داده به تصمیم معاملاتی
آخرین تب از مسیر تحلیل بازار اختیار معامله در رهاورد، تب «استراتژیها» است؛ بخشی که هدف آن فراتر از نمایش دادههاست و به معاملهگر کمک میکند بر اساس شرایط بازار، ساختار معاملاتی مناسب را انتخاب یا طراحی کند.
این تب از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
🔸استراتژیهای آماده
🔸ساخت استراتژی
در هر یک از این بخشها، کاربر میتواند تحلیل استراتژیها را از زوایای مختلف بررسی کند.
چارچوب تحلیل استراتژیها
پس از انتخاب هر استراتژی (چه آماده و چه ساختهشده)، چند تب تحلیلی در اختیار کاربر قرار میگیرد که شامل موارد زیر است:
🔸روند بازار
🔸میزان ریسک
🔸سود
🔸ضرر
هر یک از این محورها خود دارای زیر جزئیات تحلیلی است که امکان بررسی جامع ساختار هر استراتژی را فراهم میکند.

استراتژیهای آماده | انتخاب سریع بر اساس سناریوی بازار
در بخش استراتژیهای آماده، مجموعهای از پرکاربردترین و شناختهشدهترین استراتژیهای بازار اختیار معامله در اختیار کاربران قرار گرفته است. در این بلاگ، صرفاً به نام این استراتژیها اشاره میکنیم و توضیح کامل هرکدام در بلاگهای تخصصی جداگانه ارائه خواهد شد.
🔸خرید اختیار خرید (لانگ کال)
🔸اختیار فروش محافظتی (Protective Put)
🔸خرید اختیار فروش (لانگ پوت)
🔸اسپرد صعودی اختیار خرید (Bull Call Spread)
🔸اختیار خرید پوششی (Covered Call)
🔸اسپرد نزولی اختیار فروش (Bear Put Spread)
🔸و سایر استراتژیهای متداول بازار اختیار معامله
این استراتژیها بهصورت از پیش طراحیشده ارائه میشوند تا معاملهگر بتواند بدون نیاز به ساختاردهی اولیه، مستقیماً وارد فاز تحلیل و اجرا شود.
شما با کلیک روی هر کدام از این استراتژیهای به تب جدید منتقل خواهید شد که در آن توضیحات جامع و کاملی در مورد هر استراتژی وجود دارد.
نمونه عملی از استراتژی آماده: خرید اختیار خرید (لانگ کال)
با انتخاب استراتژی خرید اختیار خرید، کاربر وارد صفحهای میشود که در ابتدا نکات آموزشی و مفاهیم پایه مربوط به این استراتژی را مرور میکند و در ادامه، به بخش اجرای عملی استراتژی هدایت میشود.


گام اول | انتخاب نماد پایه
در ابتدای صفحه اجرای استراتژی، کاربر نماد پایه موردنظر خود (برای مثال «اهرم») را انتخاب میکند. پس از انتخاب نماد پایه، دو بخش اطلاعاتی مهم نمایش داده میشود:
🔸سرخط عرضه و تقاضای نماد پایه برای مشاهده وضعیت لحظهای سفارشها
🔸تابلو معاملات نماد پایه شامل:
🔹آخرین قیمت
🔹قیمت پایانی
🔹ارزش معاملات
🔹حجم معاملات
🔹میانگین ارزش معاملات
🔹میانگین حجم معاملات
این اطلاعات به معاملهگر کمک میکند پیش از انتخاب قرارداد اختیار معامله، تصویر دقیقی از شرایط فعلی دارایی پایه داشته باشد.
گام دوم | باکس اجرای استراتژی (خرید اختیار خرید)
در بخش اجرای استراتژی، کاربر میتواند:
🔸قرارداد اختیار خرید موردنظر خود را متناسب با نماد پایه انتخاب کند
🔸قیمت معامله را مشخص کند
🔸تعداد قراردادها را وارد کند
پس از انتخاب قرارداد، اطلاعات کلیدی همان قرارداد بهصورت خودکار نمایش داده میشود، از جمله:
🔸تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید
🔸قیمت اعمال
🔸سرخط عرضه
🔸سرخط تقاضا
اطلاعات تکمیلی قرارداد
در باکس بعدی، مجموعهای از اطلاعات محاسباتی و تحلیلی قرارداد نمایش داده میشود که شامل:
🔸اندازه قرارداد
🔸هزینه اعمال
🔸کارمزد معامله
🔸هزینه خالص استراتژی
🔸شاخصهای تحلیلی (Greeks):
🔹دلتا (Delta)
🔹گاما (Gamma)
🔹تتا (Theta)
🔹وگا (Vega)
🔹رو (Rho)
این دادهها به معاملهگر کمک میکنند اثر تغییر قیمت، زمان و نوسان را بر موقعیت خود بهصورت شفاف ارزیابی کند.
نتایج نهایی استراتژی
در انتهای صفحه، نتایج نهایی اجرای استراتژی بهصورت خلاصه و قابلدرک نمایش داده میشود، از جمله:
🔸بیشترین سود ممکن
🔸بیشترین ضرر ممکن
🔸وجه تضمین موردنیاز
🔸هزینه خالص استراتژی
همچنین امکان ذخیره نتایج استراتژی نیز فراهم شده است تا معاملهگر بتواند سناریوهای مختلف را با یکدیگر مقایسه کرده یا برای مراجعات بعدی نگهداری کند.
ساخت استراتژی | طراحی سناریوی اختصاصی
بخش ساخت استراتژی برای معاملهگرانی طراحی شده است که قصد دارند ترکیبهای اختصاصی خود را از قراردادهای اختیار معامله ایجاد کنند.
ساخت استراتژی (Strategy Builder)

در بخش ساخت استراتژی، کاربر میتواند بدون محدودیت به استراتژیهای از پیش تعریفشده، سناریوی معاملاتی دلخواه خود را طراحی و ارزیابی کند.
سربرگ و مراحل استفاده:
۱. انتخاب نماد پایه
در گام اول نماد پایه (مثلاً اهرم) انتخاب میشود. مشابه سایر بخشها، زیر این قسمت:
🔹تابلوی سرخط عرضه و تقاضا نمایش داده میشود.
🔹جدولی شامل اطلاعات کلیدی نماد پایه مانند: آخرین قیمت، قیمت پایانی، ارزش معاملات، حجم معاملات، میانگین ارزش معاملات و میانگین حجم معاملات در دسترس است.
۲. راهنمای ساخت استراتژی
مطابق راهنمای موجود، کاربر باید معاملات موردنظر خود را به قالب استراتژی اضافه کرده، دادههای خواستهشده را وارد کند و نتایج را مشاهده نماید.
۳. انتخاب قالب استراتژی
یک باکس مجزا برای انتخاب قالب دلخواه استراتژی در نظر گرفته شده است.
۴. افزودن معامله دارایی پایه
در این بخش، اگر کاربر قصد معامله روی دارایی پایه (مثلاً خرید اهرم) را داشته باشد:
🔹نماد پایه، قیمت و تعداد وارد میشود.
🔹سیستم بهصورت خودکار اطلاعاتی مانند کارمزد معامله، هزینه خالص، آخرین قیمت، قیمت پایانی، سرخط عرضه و سرخط تقاضا را نمایش میدهد.
۵. افزودن معاملات استراتژی
در باکس بعدی، کاربر میتواند معاملات مدنظر خود را با گزینههای افزودن خرید و افزودن فروش به استراتژی اضافه کند.
۶. نتایج نهایی استراتژی
در انتها، خروجی استراتژی شامل موارد زیر نمایش داده میشود:
🔹بیشترین سود
🔹بیشترین ضرر
🔹وجه تضمین
🔹هزینه خالص
همچنین امکان ذخیره نتایج استراتژی برای استفادههای بعدی فراهم شده است.
این بخش بهصورت خلاصه و کاربردی طراحی شده و ابزار اصلی کاربران حرفهای برای طراحی، مقایسه و سنجش سناریوهای ترکیبی در بازار اختیار معامله محسوب میشود.
در بخش اعلانات پیامکی بازار اختیار معامله، کاربران میتوانند پس از خرید اشتراک صفحه اختصاصی بازار اختیار معامله، گزینه دریافت اعلان سررسیدها از طریق پیامک را فعال کنند.
با فعالسازی این قابلیت:
🔸یک روز قبل از سررسید قرارداد، پیامک مربوط به تسویه نقدی برای کاربر ارسال میشود.
🔸در روز اعمال قرارداد، پیامک مربوط به تسویه فیزیکی بهصورت خودکار برای کاربر ارسال خواهد شد.
این بخش بهویژه برای معاملهگرانی که تعداد بالایی قرارداد فعال دارند اهمیت بالایی دارد و کمک میکند بدون نیاز به بررسی مداوم سامانه، هیچ سررسید مهمی از قلم نیفتد.
جمعبندی
صفحه بازار اختیار معامله رهآورد، یک مرجع کامل برای رصد، تحلیل و تصمیمگیری حرفهای در بازار آپشن ایران است. این صفحه با تجمیع دادههای لحظهای، شاخصهای کلان بازار، موقعیتهای باز، نسبتهای تحلیلی، وضعیت قراردادها و ابزارهای پیشرفتهای مانند زنجیره قراردادها، لیست قراردادها با فیلترهای حرفهای، نقشه بازار و ماشینحساب بلک–شولز، به معاملهگر امکان میدهد بازار اختیار معامله را از زوایای مختلف و بهصورت دادهمحور بررسی کند.
در کنار این زیرساخت تحلیلی، بخش استراتژیهای معاملاتی—شامل استراتژیهای آماده و ابزار ساخت استراتژی اختصاصی—دادهها را به تصمیم عملیاتی متصل میکند و به کاربران کمک میکند سناریوهای معاملاتی خود را پیش از اجرا، از نظر سود، زیان و ریسک ارزیابی کنند. طراحی مرحلهبهمرحله این ابزارها باعث شده هم معاملهگران حرفهای و هم کاربران تازهوارد بتوانند با شفافیت و اطمینان بیشتری در بازار مشتقه فعالیت کنند.
در مجموع، صفحه اختیار معامله رهآورد یک مرجع تخصصی و یکپارچه برای تحلیل بازار آپشن است که دسترسی به آن از طریق اشتراکی مجزا از اشتراک اصلی رهآورد امکانپذیر بوده و بهطور ویژه برای کاربران فعال و جدی بازار اختیار معامله طراحی شده است.